Mensen kijken in de Dierentuin…
Wist je dat de zoo van Wenen de oudste ter wereld is? De Schönbrünn Zoo werd in 1752 gesticht door keizerin Maria Theresa, en is dus meer dan 250 jaar oud. In het begin warden te exotische dieren in veel te kleine kooien gehouden, maar gelukkig beginnen de dingen te veranderen. Maar wist je dat er ooit menselijke zoo’s bestonden? Natuurlijk vinden we dat nu ongelooflijk racistisch en onmenselijk. Maar honderd jaar geleden betaalden de mensen met alle plezier om deze ‘wilde inboorlingen’ uit Afrika te gaan bekijken.
Een van de bekendste verhalen is dat van de Zuid-Afrikaanse Saarjite Baartman. Ze kwam naar Europa op een Engels schip in 1810, en had steatopygia: een grote en ver uitstekende kont, een genetisch kenmerk van de vrouwen die tot de Khoisan stammen behoren. Verder had ze ook nog eens extreem grote schaamlippen, en ze werd naakt te kijkt gezet in een kooi. De toeschouwers maakten haar uit voor alles wat mooi en lelijk was. Ook na haar dood op 26-jarige leeftijd kreeg ze geen rust, want haar intieme delen werden gedissecteerd en tentoongesteld in een Frans museum.
Minstens even schrijnen is het verhaal van Oto Benga, een pygmee die door een Amerikaanse ontdekkingsreiziger werd meegebracht uit Belgisch Kongo in 1904. Benga werd opgesloten in de zoo van de Bronx, en deelde zijn kooi met een Orang-oetan. Na een tijdje mocht hij overdag vrij rondlopen door de zoo, maar bezoekers sloegen en beschimpten hem. ‘s Nachts sliep hij nog steeds in de apenkooi. Hij verliet de zoo in 1906, maar kon niet terugkeren naar zijn thuisland en pleegde uiteindelijk zelfmoord.
De meest beruchte mensenhandelaar was de Duitse Carl Hagenbeck. In 1876 stuurde hij een kompaan naar Egypte om enkele Nubians te verzamelen, een stam die bekend staan om hun erg donkere huid. Hij tourde met hen door Parijs, Berlijn en Londen. De show was zo’n succes dat hij in 1881 hetzelfde deed net enkele Kawesqar indianen uit Chili: hij kidnapte hen gewoon. Dat was niet het geval met Abraham Ulrikab. Hij was een geletterde Inuit uit Labrador, die vrijwillig instemde om met zijn gezin naar Europa te komen. Men beloofde hem veel geld, alsook medewerking aan een medische en wetenschappelijke studie. Maar al gauw bleek dat ze de verkeerde beslissing hadden genomen. De familie werd in een kooi gestoken in de zoo van Berlijn, neef Tobias werd geregeld afgeslagen met een zweep en binnen de 5 maanden stierven ze allen aan de pokken.
Ook de wereldtentoonstellingen waren een goed excuus voor de ‘beschaafde landen om te pronken met hun koloniale ‘bezittingen’. In 1897 bouwde de Belgische koning Leopold II 3 Kongolese dorpen na in Tervuren, waar meer dan 200 Afrikanen van verschillende stammen moesten ‘leven’. Ze bleven 2 maanden in België, gekleed in niets meer dan een strooien rokje. Sommigen stierven aan longontsteking en tuberculose. Maar de bezoekers kwamen in groten getale kijken en gooiden zelf bananen over de omheining naar de ‘arme afrikaantjes’.
Hetzelfde gebeurde in 1883 in Amsterdam, waar men een Javaans en een Surinaams dorp nabouwde, en in 1889 in Parijs met een Senegalees dorp.
Moeilijk voor te stellen, toch? Maar vroeger dachten blanken nu eenmaal dat zij superieur waren aan andere rassen. Gelukkig vinden we vandaag de dag enkel dieren in zoo’s. De leefomstandigheden zijn de laatste jaren sterk verbeterd, en hoewel sommigen vinden dat wilde dieren niet achter tralies horen, ik ben er zeker van dat je als kind enorm kon genieten van een bezoek aan de zoo. De eerste keer dat je een echte olifant of giraffe zag…
Als je in Wenen bent met kleine kinderen, of je gewoon gek bent op dierenparken, breng dan eens een bezoekje aan de oudste zoo ter wereld, het Tierpark Schönbrünn. Huur de beste appartementen in Wenen en geniet van de verblijf in deze Oostenrijkse stad.
